Lễ hội chùa Hương

Từ 1/7/2025, địa chỉ của khu di tích là xã Hương Sơn, thành phố Hà Nội. Xã mới gộp toàn bộ bốn xã cũ An Tiến, Hùng Tiến, Vạn Tín và Hương Sơn của huyện Mỹ Đức cũ, rộng 69,11 km² với 52.634 dân. Nhiều biển chỉ đường, bản đồ và bài viết cũ vẫn ghi "xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức"; khi tìm đường, gõ "chùa Hương" hoặc "bến Đục" là đủ.

Quần thể chùa Hương được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt năm 2017. Hà Nội đặt mục tiêu đưa quần thể và lễ hội này lên danh sách Di sản thế giới. Chúng tôi chưa tìm được văn bản chính thức cho biết lễ hội chùa Hương có nằm trong Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia hay không, nên không ghi điều đó ở đây.

Hai tuyến chính trong mùa hội

• Tuyến Hương Tích: xuống đò ở bến Đục, đi theo suối Yến khoảng một giờ, lên bờ vào khu chùa Thiên Trù rồi đi tiếp lên động Hương Tích, bằng đường núi hoặc cáp treo. Đây là tuyến đông nhất và là tuyến có thu phí thắng cảnh.
• Tuyến Long Vân – Tuyết Sơn: đi đò theo nhánh khác, không thu phí thắng cảnh, giá đò thấp hơn. Tuyến này hợp với người đã đi Hương Tích các năm trước hoặc muốn tránh dòng khách chính.

Khu di tích cách trung tâm Hà Nội khoảng 60 km về phía tây nam. Đi ô tô mất khoảng hai giờ, theo QL21C hoặc theo cao tốc rồi QL38, tùy điểm xuất phát. Người không tự lái có thể đi xe buýt tuyến 211 Mỹ Đình – Tế Tiêu, rồi đi tiếp vào bến.

1. Đến khu bến Đục và gửi xe ở bãi chính thức. Mùa 2026, gửi xe được miễn phí suốt mùa hội; điểm trông giữ xe tự phát bị cấm, nên đừng dừng ở những chỗ có người vẫy gọi dọc đường.
2. Mua vé thắng cảnh và vé đò. Năm 2026 khu di tích dùng vé điện tử kiểm soát bằng mã QR.
3. Mặc áo phao, xuống đò. Đoạn suối Yến vào tới khu chùa Thiên Trù mất khoảng một giờ tùy lượng đò.
4. Từ khu Thiên Trù, chọn đi bộ đường núi hoặc cáp treo lên động Hương Tích. Đi xe điện ở một số đoạn có thu 20.000 đ/lượt.
5. Quay lại bến bằng đúng chuyến đò đã đi; hỏi rõ người lái đò giờ và chỗ hẹn trước khi lên bờ.

Đi trong ngày là đủ với đa số khách. Nếu muốn lên đò sớm, lúc suối còn thưa, có thể nghỉ đêm ở Hà Nội và rời nhà trước sáu giờ sáng; đây là gợi ý của chúng tôi, không phải khuyến nghị của ban tổ chức. Những việc chung cho mọi chuyến đi hội như trang phục, tiền lẻ, đồ mưa có ở trang kinh nghiệm đi lễ hội.

• Mọi đò phải có áo phao và khách phải mặc áo phao suốt hành trình trên suối. Đò vi phạm nghiêm trọng có thể bị đình chỉ hoạt động.
• Hạn chế thuyền máy, ưu tiên đò chèo tay; thuyền gắn động cơ trái phép bị cấm.
• Cấm bán hàng rong trên sông suối, cấm điểm trông giữ xe tự phát.
• Năm 2026 khu di tích dỡ 155 ki-ốt không phù hợp, giải phóng khoảng 6.500 m² từ chùa Thiên Trù đến động Hương Tích; lối đi rộng hơn các năm trước.
• Camera có trí tuệ nhân tạo giám sát đám đông; ban tổ chức có đường dây nóng, số được in trên thông báo chính thức của xã Hương Sơn.

Nếu người lái đò hay người bán hàng đòi thêm tiền ngoài giá vé, bạn có quyền từ chối và báo cho lực lượng quản lý ở bến. Tiền lễ trong chùa là việc tự nguyện; hãy đặt đúng hòm công đức thay vì nhét vào tay tượng hay kẽ đá.

• Đi cùng trẻ nhỏ hoặc người già yếu vào mấy ngày đầu Tết và ngày khai hội. Chen trên bến và trên đường núi mệt hơn nhiều so với quãng đường thật.
• Người không đi được đường dốc mà không muốn trả tiền cáp treo. Đường từ khu Thiên Trù lên động Hương Tích là đường núi; không có cáp thì phải leo cả lượt lên lẫn lượt xuống.
• Ngày mưa phùn kéo dài. Đá và bậc trơn, đò ướt; nếu lịch linh hoạt, lùi sang ngày khô hơn.
• Khi mục đích của bạn là ngắm cảnh yên tĩnh. Mùa hội không phải lúc đó; hãy đi ngoài mùa.