Giỗ Tổ Hùng Vương – lễ hội Đền Hùng

Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng nay thuộc xã Hy Cương, tỉnh Phú Thọ. Xã mới được lập từ ba xã Hy Cương, Thanh Đình, Chu Hóa, trước đều thuộc thành phố Việt Trì cũ. Khu di tích vẫn do UBND tỉnh quản lý trực tiếp. Các đền nằm trên núi Nghĩa Lĩnh; đền Thượng ở độ cao 175 m.

Điểm dễ nhầm: lễ khai mạc lễ hội không làm trong khu Đền Hùng mà ở Quảng trường Hùng Vương, phường Việt Trì, cách khu di tích một quãng xe. Người muốn xem chương trình nghệ thuật tối mùng 1 phải về quảng trường; người muốn dâng hương thì lên núi Nghĩa Lĩnh. Hai việc này không nên xếp vào cùng một buổi.

Đền Hùng cách Hà Nội khoảng 90 km. Đi ô tô theo QL2, hoặc đi tàu tuyến Hà Nội – Lào Cai tới ga Việt Trì rồi đi tiếp khoảng 7 km lên phía bắc. Trong mùa lễ hội 2026, tỉnh bố trí phân luồng giao thông quanh khu di tích; đoạn QL32C gần khu di tích giới hạn tốc độ 30 km/h, nên tính thêm thời gian cho quãng cuối.

• Xe điện của khu di tích đưa đón khách giữa khu di tích và đền thờ Quốc Tổ Lạc Long Quân trong mùa lễ hội 2026.
• Từ cổng lên các đền là đường bậc đá. Theo VnExpress, khách leo khoảng 159 bậc lên các đền tầng giữa, rồi thêm khoảng 100 bậc nữa để lên cao hơn.
• Đi tàu hợp với người đi một mình hoặc đi đôi, không muốn lái xe trong ngày đông. Giờ tàu thay đổi theo mùa, hãy tra lịch của ngành đường sắt trước ngày đi.

Đi trong ngày từ Hà Nội là khả thi, nhưng nếu muốn xem khai mạc buổi tối ở Việt Trì rồi lên đền sáng hôm sau, nên nghỉ lại một đêm ở Việt Trì.

Ngày mùng 10 tháng Ba đông nhất. VnExpress dẫn con số dự kiến khoảng 6 triệu lượt khách cho cả mùa Giỗ Tổ năm 2023, dồn nhiều vào mấy ngày cuối. Với lối lên là bậc đá hẹp, mật độ người trên núi Nghĩa Lĩnh sáng mùng 10 cao hơn mọi ngày khác trong năm.

• Muốn dâng hương mà đỡ chen: đi những ngày đầu mùa hội, từ mùng 1 đến mùng 5 tháng Ba (năm 2027 dự kiến 7/4 đến 11/4/2027), và lên đền buổi sáng sớm.
• Muốn xem phần hội: chọn ngày rước kiệu hoặc ngày thi làm bánh thay vì ngày giỗ chính.
• Nếu bắt buộc đi đúng mùng 10: đi thật sớm, mang ít đồ, hẹn trước điểm gặp lại nếu đi theo nhóm.
• Đi sau lễ: khu di tích mở quanh năm; ngày thường ngoài mùa lễ hội hợp với người muốn thăm đền không có đám đông.

• Ghi "Giỗ Tổ diễn ra từ mùng 1 tháng Ba". Đúng ra lễ hội mở từ mùng 1, còn ngày giỗ chính là mùng 10.
• Ghi địa chỉ "xã Hy Cương, thành phố Việt Trì". Từ 1/7/2025 là xã Hy Cương, tỉnh Phú Thọ; phường Việt Trì là một đơn vị khác, nơi có Quảng trường Hùng Vương.
• Nghĩ rằng lễ khai mạc diễn ra ở khu đền. Khai mạc ở quảng trường tại phường Việt Trì.
• Gọi di sản UNESCO là "lễ hội Đền Hùng". Tên ghi danh là "Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ".

Các lễ hội khác của tháng Ba âm lịch ở miền Bắc, như mùa cuối của chùa Hương và Yên Tử, có trong trang lễ hội miền Bắc.