Lễ hội Gầu Tào của người H'Mông

Bảng dưới chỉ gồm các xã có bài báo chính thống về mùa hội 2025–2026. Nhiều xã khác cũng tổ chức Gầu Tào nhưng chúng tôi chưa có nguồn đọc được.

Cột 2027 được quy đổi theo âm lịch Việt Nam, chờ thông báo chính thức của BTC, và chỉ đúng nếu xã giữ nguyên ngày âm của lần gần nhất. Với Gầu Tào, điều này không chắc: hội do xã quyết theo từng năm, và Pà Cò năm 2026 làm trước Tết. Ở Lào Cai, lễ hội thường vào mùng 2 – 4 Tết, các nghi thức chuẩn bị bắt đầu từ cuối tháng Chạp.

Trung tâm của Gầu Tào là cây nêu, một cây tre cao 9 – 12 m dựng trên đồi Gầu Tào, treo vải đỏ, vải đen và bông lúa. Lễ cúng dùng gà, rượu và gạo. Theo tục cổ, ba gia đình có quan hệ huyết thống hoặc thông gia cùng đứng ra tổ chức và làm liên tục trong ba năm; hội cấp xã ngày nay do UBND xã tổ chức nhưng vẫn giữ phần cúng nêu.

Phần hội có thổi khèn, võ thuật và hát. Ở Si Ma Cai năm 2026 có lễ cúng cây nêu, múa sênh tiền và múa khèn với 360 người tham gia. Ở Lai Châu năm 2026, lễ cúng cây nêu cầu mưa thuận gió hòa đi cùng cuộc thi ẩm thực và trò chơi dân gian.

Di sản quốc gia

"Lễ hội Gầu Tào của người Mông ở Lào Cai", gồm các nơi Mường Khương, Bắc Hà, Si Ma Cai, Phong Hải, được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tháng 12/2012. Gầu Tào ở Trạm Tấu, nay là xã Hạnh Phúc, được công nhận di sản quốc gia năm 2025; mùa hội 2026 là lần đầu sau khi xã nhận bằng.

Gầu Tào là hội cấp xã nên quy mô nhỏ hơn nhiều so với các hội lớn ở đồng bằng. Lúc đông nhất thường là buổi khai mạc, khi có lễ cúng nêu và chương trình văn nghệ. Nếu muốn thấy phần sinh hoạt của người trong bản, những giờ sau khai mạc và ngày thứ hai của hội thường thưa khách ngoài hơn; đây là nhận định chung, không phải số liệu của xã.

• Gầu Tào không có ngày cố định chung. Mỗi xã một lịch, có nơi làm trước Tết như Pà Cò năm 2026.
• Lễ hội ở Lai Châu ngày 24/2/2026 có nguồn, nhưng tên xã, phường cụ thể chúng tôi chưa xác minh được.
• Tuyên Quang (Hà Giang cũ) cũng có cộng đồng H'Mông đông, nhưng chúng tôi chưa tìm được bài báo chính thống về Gầu Tào ở đây năm 2026, nên không ghi ngày.
• Tên di sản 2012 ghi các huyện cũ của Lào Cai; sau 1/7/2025, các nơi này mang tên xã mới.

Các lễ hội đầu năm khác ở miền Bắc có ngày cố định theo âm lịch hơn, xem trang lễ hội miền Bắc và âm lịch và ngày lễ hội.